AI-geletterdheid per rol: wat moet wie kunnen?
7 juli 2026 · 4 min lezen
Artikel 4 van de EU AI Act verplicht sinds 2 februari 2025 AI-geletterdheid voor organisaties die AI professioneel gebruiken, en het niveau mag per rol verschillen. Een zorgmedewerker moet veilig met AI kunnen werken, een manager moet keuzes kunnen verantwoorden. Leg per rol vast wat iemand moet kunnen en hoe dat is geleerd.
Eén plicht, verschillende niveaus
Artikel 4 van de EU AI Act verplicht sinds 2 februari 2025 dat organisaties die AI professioneel gebruiken, zorgen voor voldoende AI-geletterdheid bij hun medewerkers. De wet schrijft geen vaste cursus of examen voor. De invulling mag passen bij de rol en de organisatie. Voor de zorg is dat werkbaar: je hoeft een verzorgende niet op te leiden tot AI-specialist. Je moet wel kunnen laten zien dat elke rol het niveau heeft dat bij het werk past.
Zorgmedewerkers: veilig gebruiken en kritisch lezen
Voor verzorgenden, verpleegkundigen en begeleiders gaat het om drie dingen. Weten wat wel en niet in een AI-tool mag, met cliëntgegevens als harde grens. Een AI-tekst kritisch kunnen lezen, want een model verzint soms details en klinkt daarbij zeker. En het principe kennen dat in al mijn trainingen terugkomt: AI bereidt voor, jij beslist en tekent af. Technische kennis is op dit niveau niet nodig, gezond wantrouwen wel.
Planning en administratie
Planners en administratief medewerkers werken vaak met de grootste hoeveelheden gegevens tegelijk: roosters, cliëntlijsten, exports uit het ECD. Zij moeten kunnen herkennen wanneer een bestand persoonsgegevens bevat, ook als er geen namen in staan, en weten welke tools daarvoor zijn toegestaan. Juist hier gaat het mis wanneer iemand een lijst in een gratis publieke chatbot plakt om er snel iets mee te doen.
Teamleiders en managers
Leidinggevenden hoeven zelf geen prompts te kunnen schrijven. Zij moeten kunnen beoordelen waar AI in het werk van hun team past, weten welke afspraken er liggen en daar verantwoording over kunnen afleggen wanneer bestuur, cliëntenraad of inspectie ernaar vraagt. Dat vraagt overzicht en kennis van de risico’s, geen technische diepgang.
ICT en applicatiebeheer
Wie tools kiest en inricht, heeft het diepste niveau nodig: hoe een tool met data omgaat, wat er in de verwerkersovereenkomst staat en welke instellingen veilig zijn. Deze groep vertaalt de huisregels van teams naar techniek en is de vraagbaak voor aanspreekpunten en ambassadeurs in de teams.
Leg het vast
Maak een simpel overzicht per rol: wat moet iemand kunnen, hoe is dat geleerd en wanneer wordt het herhaald. Dat overzicht is meteen je bewijs richting de AI Act, en het laat zien waar de gaten zitten wanneer er nieuwe mensen starten.
Eén A4 met rollen, niveaus en trainingsdata is voor de meeste zorgorganisaties een passende start. Het hoeft geen dik beleidsdocument te worden dat niemand leest.